Volgens Jeff Gomez in zijn boek Print is Dead is het niet moeilijk te voorspellen dat de aftocht van het gedrukte boek langs hetzelfde pad van geleidelijkheid zal voeren als dat van de lp. De parallel tussen de lp en het gedrukte boek laat zich gemakkelijk doortrekken naar hun opvolgers: respectievelijk de cd en de e-reader. Voor beide zijn de voornaamste verkoopargumenten dat er ‘meer op kan’ en de toegang tot de inhoud gemakkelijker is. Voor beide geldt ook dat de vormgeving van hun voorgangers van grote invloed is geweest. In de vijfentwintig jaar dat de cd nu bestaat, is het ontwerp altijd een verkleinde platenhoes gebleven; de e-reader is in zijn huidige vorm een weinig kloek plastic boek.
Ten slotte geldt voor beide dat hun opvolgers zich inmiddels hebben aangediend: zoals muziek tegenwoordig wordt afgespeeld op een pc of mp3-speler, worden boeken steeds vaker gelezen op een iPhone of netbook. Dat opent nieuwe toekomstmogelijkheden voor het boek.
Denk bijvoorbeeld aan Extremely Loud and Incredibly Close van Jonathan Saffran Foer: voor dat boek is de e-reader eigenlijk een stap achteruit, omdat de bijzondere typografie er niet op weer te geven is. En stel je vervolgens voor wat Foer zou kunnen doen met een ‘echt’ digitaal boek, met bewegend beeld, geluid en interactieve verhaallijnen.

nieuweklasse* wil met een aantal jonge grafisch ontwerpers ‘het boek van de toekomst’ ontwerpen. Met de resultaten wil nieuweklasse* uitgevers, ontwerpers en schrijvers aan het denken zetten: wat kan een boek méér zijn dan slechts woorden op een rechthoekig vlak?

+ + +
Als grafisch ontwerpers die vooral drukwerk maken, zijn wij gek op boeken.
Het tastbare boek is iets waar we vaak en graag over nadenken en praten, maar liever nog mee aan de slag gaan.
Op dit moment is het papieren boek in vorm absoluut nog superieur aan de huidige e-readers, maar stilaan wordt duidelijk welke nieuwe mogelijkheden het digitale boek biedt. Het zal niet lang duren voor die ook technisch mogelijk zijn.
Het einddoel van elk boek blijft natuurlijk het overbrengen van tekst, ideeën en verhalen. Wij geloven dat de nieuwe mogelijkheden ons kunnen helpen om dat nog beter te doen.

Ooit was het gedrukte boek ook zelf een revolutionaire verandering. Net zoals de e-reader tegenwoordig, riep die technologische ontwikkeling vijf eeuwen geleden weerstand op. Massaproductie en nieuwe druktechnieken hebben het boek sindsdien goedkoper gemaakt en zo binnen ieders handbereik gebracht.
Eén van de beste eigenschappen van boeken is dat je ze kunt meenemen in je tas of jaszak. Vooral paperbacks maken het boek heel mobiel en veel mensen hebben altijd een boek bij zich. (Vaak eentje tegelijk…)

We blijven veel lezen, op papier en ook steeds vaker op een of andere digitale drager. We zijn gewend aan digitale informatie, die we lezen, horen of zien op een computer of smartphone.
Papieren boeken sluiten steeds minder aan bij onze belevingswereld. Wij zijn geen passieve mediaconsumenten meer. We zijn gewend films en songs in verschillende versies te zien en horen, we passen de volgorde aan en vullen het aan met onze commentaren of eigen creaties, die we delen met andere mensen van over de hele wereld. De digitale media zullen de leescultuur en het boekenvak fundamenteel veranderen in de nabije toekomst.
Het digitale boek zou wel eens de grootste stap in de evolutie van het boek sinds Gutenberg kunnen zijn. Maar daar is wel om een omslag in het denken van schrijvers, uitgevers en ook ontwerpers voor nodig.

Laten we aanvaarden dat de tijden zijn veranderd en de digitale mogelijkheden omarmen en verkennen. Gewapend met die nieuwe kennis moeten we doorgaan met het maken van boeken. Boeken waar vorm en inhoud op sublieme wijze samenvallen. Dat is een geweldige kans.

Ook onze liefde voor papier, boeken en drukkunst kunnen we blijven inzetten want mooie, gedrukte boeken zullen blijven bestaan. Het zijn de lelijke, zielloze boeken die moeten verdwijnen!

Ontwerpers moeten hiermee – net als schrijvers en uitgevers – aan de slag! We houden nu te koppig vast aan de traditie, in plaats van alternatieve vormen uit te proberen en de bekende structuren durven los te laten. We moeten onszelf niet laten beperken door de (on)mogelijkheden van nu. Vanuit onze liefde voor prachtige verzorgde boeken moeten we zorgen dat die teksten, ideeën en verhalen optimaal tot hun recht komen.

+ + +
Ben je geïnteresseerd om hiermee aan de slag te gaan? Bel of mail ons. We gaan graag met je in gesprek om te bekijken wat we voor elkaar kunnen betekenen.
+ + +

printversie: boektoekomstboek.pdf
zie ook: Een ‘ideale opdracht’ om mee aan de slag te gaan

enkele links:
- tekst van Harold Polis, verschenen in de monografie Dooreman: Het laatste oordeel: over de toekomst van het boek
- handleiding voor gedrukt boek (filmpje)
- interview met Jeff Gomez (Print is Dead)
- projecten van Mark van den Heuvel: future of the book en book of the future